Dünyada ve ülkemizde geleceğimiz konusunda bizi endişelendiren bir husus üzerine konuşmak istiyorum. Bilginin en kolay erişilebildiği bir çağdayız. Herkes günlük yaşamında bir şeylere inanıyor, ama çok az kişi bu inancını sorguluyor. Bunlar bizim dostlarımız, arkadaşlarımız — çoğunluğu iyi insanlar ve farkında olmadan bir sarmalın içine sıkışmışlar. Bunu yazarken aklıma birkaç isim geliyor; muhtemelen sizin de aklınıza birkaç isim gelmiştir.

ChatGPT, Gemini, Copilot... Hayatımıza "ödev bitirme botu" olarak girdiler. Ama dürüst olalım: gece 02:00'de YZ'ye yazdırılan ödevi teslim ederken içindeki o "Ya hoca anlarsa?" stresi aslında bir şey fısıldıyor — dizginler sende değil.

Öğrencilerin yapay zekâyı kullandığını biliyorsun. Büyük ihtimalle sen de kullanıyorsun. Ama sınıfta gerçekte ne olduğunu düşündüğünde, rahatsız edici bir soru beliriyor: Yapay zekâ işi kolaylaştırıyor, ama kimin için?

Bir okul müdürü hayal edin: Başarı istatistikleri parlak, ödevler zamanında teslim ediliyor, sınav ortalamaları yükseliyor. Her şey yolunda görünüyor. Ama o müdür, öğrencilerinin artık düşünmediğini bilmiyor — çünkü düşünmemenin izi hiçbir tabloya düşmüyor. Bu, 2026'nın en sinsi eğitim krizi.

Bu makale, o uçurumu hem küresel akademik kanıtlar hem de Türkiye'nin kendi resmi politika belgesiyle haritalandırıyor. Ve sonunda bir soru soruyor: Bu uçurumu kapatmak için ne yapılmalı?

Şu an okuduğunuz bu satırlar size ulaşmadan önce, bir algoritma hangi saatte okumaya meyilli olduğunuzu, hangi başlığın sizi durduracağını, hangi kelimenin sizi rahatsız edeceğini zaten hesaplamış olabilir. Bu bir komplo teorisi değil. Bu, bugün milyarlarca dolarlık yatırımla inşa edilen yeni bir endüstrinin iş modelinin özeti.

Söz ve Müzik Tasarımı: Yaşar Başkaya

Bir önceki “Sizi Daha Siz Olmadan Tanıyorlarsa Ne Olur?” yazımda şunu sormuştum: Sizi, siz karar vermeden önce tanıyorlarsa ne olur?